Tüketen ve Üreten Bir Bağ

selin balci the world

Röportaj: Halil Yıldırır

12 Ocak’ta kültür sanat ortamına hızlı bir giriş yapan, gerçekleştirdiği sergiler ve eğitim programlarıyla dikkatleri üstüne çeken Büyükdere35 Kültür Sanat Platformu, 12 Nisan – 13 Mayıs 2017 tarihleri arasında Gülsüm Turgut küratörlüğünde “Göbek Bağı” sergisine ev sahipliği yapıyor. İklim sorununa dikkat çekmeyi amaçlayan sergi Beyza Boynudelik, Nur Gürel, Erkut Terliksiz ve Selin Balcı’yı bir araya getiriyor.

Sergiye ismini veren göbek bağı anne karnındaki bebeğin beslenmesini sağlayan çift taraflı bir yoldur. Doğum sonrası bu bağ, hava – su ve gıda ihtiyacıyla doğa ile kurulurken her ikisinde de yolun düzenli çalışması ise hayati önem taşıyor. Sergideki video çalışmalarında kullandığı malzemeler ile bu tüketen ve üreten yapıyı/bağı, metaforik olarak insan davranışlarıyla ilişkilendirerek başarılı bir şekilde ifade ettiğini düşündüğüm; 90’ların sonunda ortaya çıkan ‘bio-art’ alanında işler üreten Selin Balcı ve serginin küratörü Gülsüm Turgut ile sergideki bu yapıları ve bağları daha iyi anlamak için mail üzerinden bir söyleşi gerçekleştirdik.

Sevgili Gülsüm, bu serginin senin için anlamı nedir?

Gülsüm Turgut: Aslında son derece sübjektif bir sergi, çünkü yaklaşık 10 yıldan fazla süredir dert edindiğim bir konu çerçevesinde gelişti. Sağlık sektöründen emekli olduktan sonra, tekrar üniversite öğrencisi olup, sanat yönetimi bölümünde okumak, bu konuyu ifade edebilme ortamımı oluşturdu.

Bize biraz kendinden de bahsedebilir misin?

GT: İstanbul’da 1969 yılında doğdum. Yeni Doğan Yoğun Bakım ve Perinatoloji bölümlerinde hemşire olarak çalıştım. Yaklaşık 20 yıl hemşirelik mesleği ve sağlık sektörünün çeşitli kademelerinde çalıştıktan sonra emekli oldum ve tekrar üniversiteye başladım. Halen İstanbul Kültür Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi, Sanat Yönetimi Bölümü 4. Sınıf öğrencisiyim.

Sergi, yeni doğan yoğun bakım ve anne karnındaki bebeğin sağlıklı doğması için incelemeler yapan ve/veya müdahalelerde bulunan perinatoloji bölümünde çalıştığım dönemlerde başlayan sorgulamalarımla çok bağlantılı…

gobek bagi sergisi

Küratöryal açıdan karma bir sergi yaptığında, sergiye iş ve sanatçıları seçerken; kavram, form/estetik, mekân durumlar ön plana çıkıyor. Aslında seçilen işlerle ya uyum ya da çatışma yaratıyorsun. Bu bağlamda sanatçı ve iş seçimleriyle ilgili bize bilgi verir misin?

GT: Göbek Bağı isimli sergi benim ilk küratöryal deneyimim, bu nedenle öncelikle kavramsal metini oluşturduktan sonra klasik 5N1K üzerine yoğunlaştım. Bu çerçevede, sanat pratiklerinde çağımız insanının ideal olarak sunulan yaşam sürecindeki varoluş ve farkındalık durumlarıyla, bu sürecin doğa üzerindeki etkilerini, birbirlerinden farklı ifade yöntemleriyle sorgulayan, dört sanatçı ile sergiyi oluşturmayı planlayıp, Selin Balcı, Beyza Boynudelik, Nur Gürel ve Erkut Terliksiz ile iletişime geçtim.

Biyosanat çalışmaları gerçekleştiren Selin Balcı, mikroorganizmaların biyolojik etkileşimleri ve etkileşimlerin oluşturduğu estetik sonuçları, metaforik olarak insan davranışlarıyla ilişkilendirerek, sosyal ikilemlere ve varoluşumuzun temel prensiplerine gönderme yapıp hem de sosyal çatışmalara ve çelişkilere dikkat çekiyor. Balcı’nın “The World” ve” World (Money)” adlı video çalışmaları, uygarlığın yıkıcı etkisinin kökenine dikkat çekiyor.

“Let’s Face It!” “There is a Deep Bond Between Us” adlı çalışmalarıyla sergide yer alan Beyza Boynudelik, bugünün bireyinin; gündemi inanılmaz bir hızla değişen kent yaşamında, bir yandan çizilen “ideal metropol insanı” şablonunun içini doldurmaya çalışırken; diğer yandan tepkisiz, duygusuz, neredeyse belleksiz ve yalnız hale gelişinin izlerini, resimleri aracılığıyla görselleştiriyor. Kent insanının samimiyetini ve gerçekliğini sorguladığı yapıtları, bir taraftan doğayı yerle bir ederken diğer taraftan doğa ile tekrar iletişime geçmeye çalışan figürleri içeriyor.

Nur Gürel, hazır görsel imajlar üzerine tespitlerini primitif duyarlıkta uyguladığı manipülasyonlarında toplumu, tüketim toplumu haline getiren tüm dayatmalara ve onların sonuçlarına dikkat çekiyor. Gürel’in henüz galeriye girişte izleyiciyi karşılayan yerleştirmesi “Who Deserves Good Win” günümüz kent insanının yaşam sürecini, “Mementomori” serisinden çalışmaları ise insan eliyle gerçekleşen yıkımlar nedeniyle, yakın gelecekte nesli tükenecek olan canlılara dikkatleri çekiyor.

Erkut Terliksiz’in buluntu malzemeler ve onların alternatif yüzeylerinde rastlantısal sonuçlara izin vererek oluşturduğu amorf ve insan formlu “Eggs” ve “Bone&Knife” adlı çalışmaları, tüm canlıların varoluşu ve bu yaşam sürecinin ise doğa üzerindeki yıkıcı etkileri karşısındaki, psikolojik yönü ağır basan sorgulamaları içeriyor.

Küratör olma yolunda keşfettiğin en ilginç şey neydi, nedir?

GT: Hiç karşılaşmadığım insanlardan yardım istemek ve danıştığım, fikir aldığım başta sanatçılar olmak üzere hemen hemen herkesin samimiyetle destek olmaları… Sanatın bütünleştirici gücü sanırım. Teşekkürler…

selin balci the world

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Selin Hanım merhaba, bize kendinizden ve sanat pratiğinizden biraz bahsedebilir misiniz?

Selin Balcı: Sanat yaşamım Amerika’da başladı dersem yanlış olmaz. Türkiye’de ormancılık okumuştum ancak Amerika’ya taşındıktan sonra kendime tamamen yeni bir kariyer yarattım: West Virginia Üniversitesinde Intermedia ve daha sonrasında Maryland Üniversitesinde üç yıllık sanat mastırı yaptım. Master programı benim çalışmalarımın şekil aldığı dönem oldu. Belki de bilim alanındaki geçmişim sanatıma yön veren büyük bir unsur oldu ve sanat alanında bana büyük avantaj sağladı.

Biyolojik materyalleri kullanarak sanat yapıyorum. “Biyo-sanat” (Bio-Art) olarak adlandırılan bu sanat dalında temel olarak yaşayan organizmalar kullanılmaktadır. Ben de kendi çalışmalarımda, küf mantarlarını kullanıyorum. Burada biyo-sanat’ı daha açıklamak istersek, biyo-sanat çalışmalarında mutlaka, yasayan bir canlının, bir aktif gelişiminin olması lazım. Bu nedenle herhangi bir şekilde (resim, heykel, video vs) biyolojik temaları adres veren işler, DNA, kromozom resimleri, heykelleri, videoları, hücre fotoğrafları, klonlanmış insanları konu alan dijital fotoğraflar biyo-sanat’ın dışında tutmak gerekir.

Küf mantarları çalışmalarımda metaforik olarak insanların eylemlerini temsil ediyorlar. Örneğin, eğer bu mantarları farklı yüzeylerde büyütürseniz, resim yüzeyinde izlenilebilir etkileşimler ve çekişmeler yaratarak sınırlar ve birbirinden farklı yaşam alanları oluştururlar. Bu aşamadan sonra, resim yüzeyinde oluşan şekilleri ve biçimleri doğal ya da insan etkisiyle oluşan kara parçalarına, ülkeleri birbirinden ayıran sınırlara, yeryüzü şekillerine gönderme yaparak bir araya getiriyorum.

Sanatsal yaklaşımınız neler ile ve nasıl şekilleniyor?

SB: Çalışmalarım sosyal ikilemlere ve varoluşumuzun temel prensiplerine gönderme yapmakta hem de sosyal çatışmalara ve çelişkilere dikkat çekiyor. Sanırım akşam haberlerini dünyanın neresinden seyrederseniz seyredin duyduğumuz şeyler hep aynı; savaş, kıtlık, sınırlarda problemler, terör saldırıları... Bu anlamda tabii ki çevremde olan olaylara, toplumsal ve siyasal olaylara karşı kayıtsız kalamıyorum ve bu da çalışmalarıma yansıyor.

Amerika'da yaşayan bir sanatçı olarak Türkiye sanatını/sanat ortamını oradan nasıl gözlemliyorsunuz?

SB: Türkiye’deki sanatı sosyal medya aracılığıyla izleyebiliyorum. 2 yıl önce birkaç ay için Türkiye’deydim ve birkaç organizasyonda yer almıştım. İzlediğim kadarıyla yeni sanat dallarında güzel anlamda bir gelişme var. Örneğin, bundan 10-15 yıl öncesinde performans sanatı tanınmazken, şimdi birçok sanatçı bu alanda güzel işler çıkarıyorlar. Ancak, halen sergilerin çok az olduğunu düşünüyorum.

En büyük problemi sanat için yeterli desteğin olmaması olarak görüyorum. Bu nedenle doğal olarak gelişmeler çok yavaş oluyor. Olan ödenekler az olduğu için bunlar genellikle kendisini ispatlamış olan sanatçılara veriliyor. Yani genç sanatçılar desteklenmiyor. Bence bu da genç akımın sadece belli sanat alanlarına yönelmelerine ve piyasaya göre iş yapmalarına yol açıyor. Sanırım piyasa durumu, sanatçının kimliğini ve ne tür işler yapmak istediğini belirliyor. Bu da sanatın dar bir alanda kendini var etmeye çalışmasına yol açıyor.

Peki son olarak serginin konusu doğrultusunda işleriniz ne anlam taşıyor?

SB: Dünya haritası ve patates içerikli besin ortamı(PDA) özellikle bu iki işimde kullandığım metaforik semboller. Bu sergide iki tane dünya çalışması var. Birincisi, sadece patates içeren yetişme ortamı, diğerinde ise bunun yanında dünya seklinde kesilmiş bir Amerikan doları ekledim.

Günümüzde var olan alternatiflerden dolayı patatesi pek önemli bir yiyecek olarak görmesekte, 1850 yıllarında İrlanda’da patateslere bulaşan bir mantar nedeniyle ‘İrlanda Patates Kıtlığı’ olarak adlandırılan kitlesel açlık, hastalık ve göç donemi oluştu. Bunun sonucunda milyonlarca insan öldü ve bir o kadar da Amerika’ya göç etti. Bugünkü İrlanda kökenli Amerika’lıların çoğunun göç nedeni buna bağlanabilir. ‘World’ olarak adlandırdığım bu videoda, dünya haritası patates besin ortamından oluşturulduktan sonra, her bir ülkeye farklı küf mantarı aşılandı. Gelişmiş ülkelere agresif mantar türleri kullanırken, gelişmekte olan ülkelere ise daha pasif olan türleri yerleştirdim. Agresif olan türler, pasif olanlara oranla, daha hızlı büyüyüp, besini daha hızlı tüketen türlerden oluşuyor. Beş dakikalık videonun sonundaysa, dünyanın bütün kaynakları tükeniyor ve her şey sona eriyor. İnsanoğlunun önüne geçilemeyen tüketim isteği ve doğada yarattığı yıkım her şeyin sonunu getiriyor.

Amerikan doları içeren dünya ‘World (Money)’ çalışmasında ise, insan tarafından oluşturulmuş ve bence uygarlığımızın en büyük problemi parayı konu alıyor. Aynı besin ortamına, dünya haritası şeklinde kesip yerleştirdiğim 1 dolar banknotunu yaklaşık 2 ay boyunca izledim. Burada herhangi bir mantar aşılamadım, paranın üzerinde yaşayan doğal küf mantarları 2 aylık süre içerisinde büyüdüler ve en sonunda bütün dünyayı kaplayarak yine elimizdeki bütün kaynakları tükettiler. Her iki işte; tüketimi, uygarlığın yıkıcı etkisini, gelişmiş ülkelerin genele olan etkisini, dünyadaki güç dengesini temsil ediyorlar.

Görsel 1: Selin Balcı - The World / (Video 4dk 44sn, 2010)
Görsel 2: Göbek Bağı sergisinden panoramik görünüm
Görsel 3: Selin Balcı - World (Money) / (Video 5dk 30sn, 2017)

Yazar Hakkında

avatar
Müzik, Sinema, Tiyatro, Güncel Sanat, Kitap ve Keşif ana başlıkları altında okuyucular, güncel kültür sanat haberlerini takip ederken, yapılan röportajları keyifle okuyor...

TAKVİMİ GÖR

Konser, Sergi, Sahne Şovu, Tiyatro... Nerede? Ne Zaman? Şehirde Ne Varsa Hepsi Burada !

SanatOnline.Net e-posta aboneliği

Sanatsal etkinliklerden haberdar olmak ve sanat haberlerini almak için e-posta hesabınızı bırakabilirsiniz.