Gelenekselin Yeniden İcadı: Murat Palta

murat palta predatator

Yazar: Ceren Değirmenci

Geleneksel minyatür sanatı ile popüler kültür öğelerini kendine has üslubu ile bir araya getiren ve bu seneki if İstanbul Film Festivali afişini tasarlayan sanatçı Murat Palta, eserlerindeki mizah anlayışını seyircilerine iyiden iyiye hissettiriyor. Sanatçının hikayesini, x-ist’te 3 Mart'a kadar sergilenecek olan “Gods, Monsters and Men” sergisini, sanatına neler katmak ve neleri deneyimlemek istediği sorduk. 

İskenderun'da okuldayken bir öğretmeninle aranızda geçen bir diyalogdan bahsetmiştin. Onu hatırlatabilir misin?

Lisede miydim ortaokulda mıydım, pek hatırlamıyorum. Arkadaşımın abisinin kasetlerini alıp dinliyorduk. Metallica’nın “Master of Puppets” albümüyle ilk o zaman karşılaşmıştım. Bazı şeyler vardır ilk gördüğün anda çok seversin ve bunun hayatında önemli yer tutacağını bir şekilde hissedersin. Bu da öyle bir şeydi işte. O kapak resmine hasta olmuştum. Mezarlık var, her birinden ipler çıkmış, yukarıda dev bir ele bağlanıyor. "Haa demek ki o kukla bu anlamdaymış" dedim. Sonra bu kapağı bir dergiden buldum ve kesip defterime yapıştırdım. Resim derslerinin birinde hoca konuyu serbest bırakınca oturup bunu çizdim. Yaklaşıp baktı ve "Neden bunu çizdin?" diye sordu. İskenderun'da Fransız Mezarlığı vardır. Okuldan dönerken otobüsle hep önünden geçerdim. O esnada da güneş batmak üzere olduğundan gökyüzü kıpkırmızı olurdu ve hep o kapağa benzetirdim. Ben de o mezarı çizdiğimi anlattım. "Hocam Metallica kapağı, süper bir albüm, dinleseniz çok seversiniz" diyemedim. Kendisi "ilginç" deyip geçti.

Okul dönemlerim hep böyle geçiyordu. Bir aralar yerel bir gazetede haftalık karikatür çiziyordum. Genç köşesi adı altında fotoğrafım, adım, soyadım ve okulum yazıyordu. Künyenin altında karikatürler vardı ama şakalar gerçekten çok kötüydü. Bunlar varken okuluma devam ediyordum. Sınıf mevcut tabloları olur ya, diğer devrenin bu tablolarındaki tiplere kaş, göz bıyık filan çizmiştim. Vandallıktı ama çok güzel yapmıştım. Sonra beklenmedik bir şekilde işler ciddiye bindi. Müdür, velimi okula çağırmam için beni eve gönderdi. Uzaklaştırma cezası alacaktım. Annem gidip müdürle konuşunca adım ortaya çıktı. "Ya bu Murat Palta adı tanıdık geliyor. Şu gazetede çizen çocuk değil mi?" diye başlayan muhabbet "O çocuk çok yetenekli. Biz okul için dergi çıkartacağız, bir şeyler çizsin bize" şeklinde bitmiş. Böylece müdürle arkadaş olmuştum. Güzel sanatlar lisesine yazılmam için çok diretti ama yatılı okul diye gitmedim.

Bir önceki sergiden sonra nasıl ilerlemeye karar verdin? Bu sergide hedeflerini gerçekleştirebildin mi? Planlarının dışında neler oldu?

İki noktadan yola çıkma fikri vardı ve bunlar çok önceden beri vardı. Birincisi konuların biraz dışına çıkmak. İkincisi ise alanın dışına çıkmak, daha doğrusu minyatür dışındaki geleneksel sanatlara değinmek. İstediğim şeyleri yapabildim.

Tabii ki de planlarımın dışında gelişen şeyler vardı. Bazılarını ilk kez denediğim için buna hazırlıklıydım ve B planım vardı. O yüzden çok sürpriz yaşamadım.

murat palta no one

Galeri x-ist'teki serginde yer alan videonu anlatır mısın?

"No one", Suriye'de iç savaş sırasında keskin nişancılık yaparken ordudan kaçan bir gencin yaşadığı faciayı anlatıyor. Sivilleri öldürmek istemediği için kaçıp taraf değiştiriyor. Bir gün çatışmada vurulup gözlerini Lübnan'da açıyor ve oradan Türkiye'ye giriş yapıyor. Varlığına dair hiçbir belge bulunmayan bu kişi, kendini hiç kimse olarak görmüyor. Dolayısıyla bu hikayenin bir gölge oyunuyla anlatılması akla en uygun yöntem olarak geliyor. Kendisiyle röportajı ve videonun yönetmenliğini Charles Emir Richards yaptı. Anlattığı hikayenin Karagöz tarzıyla çizimlerini ben yaptım ve oyunu ise Osman Ezgi hazırladı.

Space X ve Bitcoin bazı işlerinde yer almıştı. Bunlardan biraz bahseder misin?

Bahsedildiği gibi, bu sergide güncel gelişmeler biraz ön plandaydı. Bunlardan biri de Space X'ti ve bu konuya çok ilgili bir insanım. Kaliforniya üzerinden yaptıkları denemeye ve aynı dönemin miti haline gelmiş "düz dünya" arasındaki tezatlığa değindim. Elon Musk'ın Bitcoin'in yaratıcısı olduğu iddiaları ile cülus törenini andıran bağlantılar da aynı kompozisyonda yer alırken, diğer çalışmalarda da bu uzay maceralarımıza değindim. Başka bir Space X projesi olan Mars kolonizasyonunun önceki uygarlıklarla benzerlikleri de yer aldı. Tabii sergi hazırlığında bunları yaparken Falcon Heavy fırlatılışının tarihini bilmiyordum. Bundan bağımsız yaptığım “Space X- David Bowie - Uzayda Süzülen Araba” üçlüsü bir şekilde tesadüfi olarak çalışmalarımda yer aldı. Resmen tarihi bir olayı minyatür tarzıyla resimlemiş oldum. Bu çok güzel bir duygu. Tıpkı Surname-i Vehbi gibi.

murat palta the war is mine

Birçok farklı mecrada üretim yaparken kendinle ilgili bilmediğin neleri keşfettin? Halılar nasıl ortaya çıktı? Bu farklı diller nasıl birbiriyle iletişim halinde? Başka hangi alanlarda üretim yapma hayalin var?

Aslında aklıma gelen her şeyi uyarlamak istiyorum. Çünkü bu tarzı başka yüzeyler üzerinde, başka şekillerde görmek çok heyecan verici ama hepsinin çalışma disiplinleri aynı olmuyor. Halı da bunlardan biri.

Halılar Uşak’ta örüldü. Kompozisyonu zihnimde kurabiliyordum, ama halı olarak işlendiğinde nasıl olur bilmiyordum. Oturup piksel piksel işledim. Hangi ilmiğe hangi renk geleceğini hesapladım. Bu da kendi klasik çalışmalarımın farklı materyallerle, hem de anlatım olarak nasıl bağ kuracağı sorusunu doğuruyor.

Aradaki bağ belli zaten: Ben. İşin teknik kısmında ise kendi çalışma yöntemlerine farklı yönlerden yaklaşmayı öğretiyor.

Sergide bir de Mercan Dede eskizi vardı. Onun sergideki yeri ve anlamı nedir? Mercan Dede’nin dili ile senin dilinin ne gibi ortaklıkları var?

“Rick and Morty” temalı çalışma portal ebruyla yapıldı. İşte o ebru kendisine ait. Birbirinden farklı şeyleri denemeyi hep istesem de çalışma disiplinlerinde deneyimim yetmeyebiliyor. Ebru da bunlardan biri. Kendim yapacaktım ama o kadar da kolay bir şey olmadığını öğrendim. Kendisi, çok sağ olsun, yardıma kendi dokunuşuyla uzandı. Bence çok anlamlı oldu. Çünkü ikimizin de temaları birbirine yakın. Kendisi tanıştığım en iyi insanlardan biri. Bunu abartısız bir şekilde gönülden söylediğime emin olabilirsiniz.

Görsel 1: Murat Palta, "Predator", El dokuması yün halı, 180x120 cm, 2018
Görsel 2: Murat Palta , "No One", HD video, 3'35", 2017 
Görsel 3: Murat Palta, "This War of Mine III”, Fine Art kağıt üzerine monobaskı, 55x87 cm, 2015 

 

TAKVİMİ GÖR

Konser, Sergi, Sahne Şovu, Tiyatro... Nerede? Ne Zaman? Şehirde Ne Varsa Hepsi Burada !

SanatOnline.Net e-posta aboneliği

Sanatsal etkinliklerden haberdar olmak ve sanat haberlerini almak için e-posta hesabınızı bırakabilirsiniz.