Kitlelerin Sesi Geleneksel Sanat

Yazar: Umut Gündoğdu

Geleneksel sanatla modern sanatı buluşturup toplumun farklı kesimlerinden insanlarla tezhip atölyeleri düzenleyen Cansu Çakar’la Ürdün’deki projesi hakkında konuştuk. Dokuz Eylül Üniversitesi Geleneksel Türk El Sanatları bölümünden mezun olan  sanatçı Amman’da kadınlar ve aktivistler gibi farklı topluluklarla atölyeler düzenledi. Toplumsal bilinci irdelemeye dair projelerle bir nevi sanat terapisi yapan Cansu Çakar’dan atölye süreçlerinde deneyimlediklerini dinledik. Geçmiş aylarda BLOK Art Space’de Detay adlı sergide  “Göz Görmeyince Gönül Katlanırmış” işiyle yer alan Cansu Çakar şimdilerde İzmir’de atölyesinde çalışıyor.

Bu röportaj Mixer’in ArtWriting Turkey Projesi Röportaj Atölyesi* kapsamında hazırlanmıştır.

Ammanda kadın örgütleri, güzel sanat öğrencileri, mülteciler, aktivistler gibi çeşitli topluluklarla atölye çalışmaları yaptınız. 14. İstanbul Bienalinde ise kadın meselesine dair beyanı olan herkese 100 derece atölyesi için açık çağrıda bulunmuştunuz. Kadın  mücadelesine dair hassasiyetinizi yaptığınız işlere kaynak gösterebilir miyiz? Kadın  mücadelesi sanatla ilişkinizde nerede duruyor?

Kadın mücadelesi demek de kulağa hoş gelebilir tabi ama toplumsal cinsiyet eşitliği dersek daha kapsayıcı bir hale sokabiliriz anlatmaya çalıştığımız şeyi diye düşünüyorum. En son Amman’da gerçekleştirdiğimiz harita atölyeleri akabinde sergi, bienalde eş zamanlı sergileme ile gerçekleştirdiğimiz toplum ve kadın odaklı atölye çalışmaları ve 2013’deki cezaevi tezhip sergisi, hepsi birbirini bir şekilde tamamlayan ve genellikle aynı başlıklar altında incelenebilir bir seri çalışma halini aldı. Kitlelerin çıkmayan çoğu zaman da zaten çıkamayan sesleri imajlarla kendini daha rahat ele verebilir. Gündelik yaşamdan sunulan motifler ise anlatımı sabitler ve güçlendirir.

Ürdün'deki sanat alanlarında tezhip sanatına olan ilgiden bahsedebilir misiniz? Bu ilgi o coğrafyayla kurduğunuz ilişkiyi nasıl etkiledi?

Amman çok eski bir şehir olmasına rağmen Ürdün yaş olarak genç bir ülke. Tarihe yayılmış geleneksel sanatları zanaatinde yakalayabiliyoruz. Günlük kullanım eşyaları, kıyafet ve takılar genellikle Filistin kökenli, Bedevi toplulukların çeşitli motiflerine ve tarihinde Osmanlı etkisine de rastlanıyor. Tezhip İslam sanatları olarak da kategorize edilebildiğinden aşina oldukları bir sanat dalı fakat minyatür sanatını bilmiyorlar mesela. Görseller ile destekleyerek anlattığında anladıkları bir sanat dalı. Bu durum kurduğum ilişkiyi daha şaşırtıcı ve heyecanlı kıldı diyebiliriz.

Gerçekleştirdiğiniz atölyelerde sanatın iyileştirici ve dönüştürücü kuvvetini yakalamak mümkün. Sizin bu noktada değerlendirmeniz nedir? Atölye süreçlerinin bu anlamda size yansıması ne oluyor?

Beş ayın sonunda cezaevinde kritik öğrencilerimden birisi hakkında eğitim birimi müdürümüz psikolojik etkileri açısından gayet olumlu bir geri dönüş yapmıştı o an çok daha farklı bakmaya başladım. Gerçekleştirdiğimiz tüm atölye sürecini ellerimle tutabiliyordum sanki. Bir anlamda derdi görselleştirmek ona karşıdan bakmanı sağlıyor. Fakat asıl motivasyonu kaçırmamak lazım. Atölyeler ortak paydada eylem bilinci, beraber olma durumu ve emek üzerinden ilerlerken bir yandan dönüşüyor ve iyileşiyor da olabiliriz.

İzmirde atölyenizde çalışıyorsunuz. Yaşadığınız şehrin üretim sürecinizdeki rolü ne? Size göre İzmir sanat dünyasında nerede duruyor?

İzmir sanata hareket özgürlüğü verebilen bir şehir. Ülkemizde yakın zamanda Tophane’de plak dinleyenlere şiddet uygulayanlar varken burada geçen  haftalarda yaptığımız sokak sergisine ilgi de sergi kadar görülmeye değerdi. Öte yandan çoğu sanatsal etkinlikte lokal sahiplenme ve dayanışma duygusu da zor bulunur nitelikte. Sanat icra edenin zanaatkar ve esnaftan aldığı destek üretimde çok farklı geliştirme teknikleri sunabiliyor.

Bienal'de 100° atölyesini kitaplar ve bitkiler gibi evden getirdiklerinizle ve kolektif olarak paylaşılan materyallerle katılım gösteren kadınların üretimini aktive edecek biçimde düzenlemiştiniz. İzmir'deki atölyenizin atmosferini tarif eder misiniz?

Merkezi ama sanayi bölgesi gibi de bir yerde, küçük eski bir ev aslında. Kitaplarım ve bitkilerim de var.

Geleneksel bir sanat olan tezhip sanatını çağdaş sanat alanında temsil ediyor olmanın zorluklarıyla karşılaşıyor musunuz?

Tezhip bölümünden mezun oldum ama tezhip sanatı icra ettiğim söylenemez tabi ki. Bölümde minyatür eğitimi de aldım ve minyatür etkilenmeli illüstrasyonlar yaptığımı düşünüyorum. Pek kabul görmez tabi iki taraftan da. Şimdiye kadar sadece kağıt üzerine yaptığım işlerimle çağdaş sanata pek bir şey katmıyor olabilirim. Ne geleneksel sanat kabullenir ne de çağdaş sanat kucak açar tam anlamı ile. Ancak zaten güncel olarak pratikte gerçekleştirdiğimiz proje sergiler ve atölyeler kafamdaki soruların omuriliğini oluşturuyor.

*ArtWriting Röportaj Atölyesi, Mixer sergi koordinatörü Serhat Cacekli, IstanbulArtNews Piyasa editörü Elvin Vural, Milliyet gazetesi kültür-sanat muhabiri Fisun Yalçınkaya, sanat yazarı Gökşen Buğra ve Sanat Online sitesinin kurucusu Yasemin Elçi yürütücülüğünde, Haziran 2016’da gerçekleştirilmiştir. Daha fazla bilgi ve diğer ArtWriting Turkey projeleri için: http://www.artwritingturkey.com/

Bu atölye kapsamında yapılan diğer röportajlar:

http://sanatonline.net/kesif/tuerkiyenin-kueltuerlimited-platformu

http://sanatonline.net/guncel-sanat/yapmak-istedim-yaptim

http://sanatonline.net/guncel-sanat/ueretmenin-ve-duesuenmenin-kolektif-guecue

http://sanatonline.net/guncel-sanat/dans-etmeye-devam

 http://sanatonline.net/guncel-sanat/mustafa-horasan-ve-sanat-yasami

http://sanatonline.net/kitap/tekinsizlik-hayatin-ana-damarlarindan-biri

 

 

Yazar Hakkında

avatar
Müzik, Sinema, Tiyatro, Güncel Sanat, Kitap ve Keşif ana başlıkları altında okuyucular, güncel kültür sanat haberlerini takip ederken, yapılan röportajları keyifle okuyor...

TAKVİMİ GÖR

Konser, Sergi, Sahne Şovu, Tiyatro... Nerede? Ne Zaman? Şehirde Ne Varsa Hepsi Burada !

SanatOnline.Net e-posta aboneliği

Sanatsal etkinliklerden haberdar olmak ve sanat haberlerini almak için e-posta hesabınızı bırakabilirsiniz.