Yerdegezen: Bağımsız Sanatçı İnsiyatifi

osman nuri iyem paris bar

Röportaj: Elvin Evren

Bu sene 25. yılını kutlayan ARTIST 2015 / 25. Uluslararası İstanbul Sanat Fuarı her sene ağırladığı ulusal ve uluslararası katılımcı galerilerin yanı sıra, bağımsız sanatçılara, sanat insiyatiflerine ve güzel sanatlar üniversitesi öğrencilerine de fuar alanında büyük ölçekte yer ayırarak destek oluyor. 2010 yılında kurulan Yerdegezen bağımsız sanatçı insiyatifi de ARTIST sanat fuarına son beş yıldır daimi ve değişen üyelerinin farklı alanlarda yaptıkları üretimleriyle katılıyor. Yerdegezen’in kurucularından Osman İyem ve Şahin Domin ile ürettikleri eserler, kurdukları insiyatif ve fuarlar üzerine konuştuk...

Kısaca kendinizden bahseder misiniz.

Şahin: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fotoğraf Bölümü mezunuyum. Aslında sanat eğitimi almadan önce bir süre başka sektörde çalıştım. 2003 yılında heykeltraş Mehmet Aksoy’un atölyesinde heykel çalışmaya başladım. 2008 - 2012 yılları arasında MSGSU’de fotoğraf eğitimi aldım. Mehmet Aksoy ile 10 yıl birlikte çalıştık. 2013 yılından beri heykel ve fotoğraf çalışmalarıma kendi atölyemde devam etmekteyim.

Osman: Meslek eğitimime Amerika’da fotoğraf ve sinema okuyarak başladım. Bu esnada Prag’da bulunan ulusal film akademisi FAMU’da bir yaz geçirme fırsatım oldu. Türkiye’ye dönünce, İstanbul Bilgi Üniversitesi’nden mezun oldum, akabinde Derviş Zaim, Tuğçe Tuna gibi çeşitli uzmanlık alanlarına sahip kişilerle çalışma fırsatım oldu. Yüksek lisans için bulunduğum Paris’de ise Magnum fotoğrafçıları Abbas ve Richard Kalvar’ın atölyelerine katıldım. Gezi Park’ını ve sonrasında sokaklarda gelişen direnişi fotoğrafladım.

ARTIST 2015 sanat fuarına Yerdegezen isimli sanatçı insiyatifi ile katılıyorsunuz... Nasıl ve ne zaman oluştu bu insiyatif?

Osman: Yerdegezen esas olarak 2010 yılında Alican Dilege ile Tophane’de kurduğumuz atölyenin ismiydi. O sene fuara Yerdegezen ismiyle katıldık. Zaman içerisinde atölye faaliyetlerini yitirdi, ama fuar grubumuz devam etti. Organik bir şekilde oldu her şey, öncelikle bunu belirtmek isterim. Şahin’in etkisi çok büyük. Yurtdışında bulunduğum sene dahil insiyatifi dağıtmadı, her sene eskisinden daha iyi bir hale gelsin diye çok uğraştı.

Şahin: 2009 yılında ARTIST sanat fuarına Hepsiburda grubu olarak ilk kez katıldık. 2010 yılında Osman İyem ve Ali Dilege’nin kurdukları stüdyonun adı olan Yerdegezen olarak katılmaya başladık. 2010 yılından beri aynı isimle katılmaya devam etmekteyiz.

sahin domin goc

Yerdegezen ismi nereden geliyor?

Şahin: Yerdegezen ismi, kendi halleriyle başetmeye çalışan, alçakgönüllüğü temsil etmektedir.

Osman: İsmi, anlaşılacağı gibi, mütevazi bir şekilde takılmaya referans ediyor benim kalbimde; dünyadan geçerken, gibi.

Yerdegezen’de eserleri sergilenen sanatçılar her sene değişiyor. Bu sene 15 sanatçı var. Sanatçılar arası biçimsel veya fikirsel bütünlük var mı?

Osman: İkimizin daimi üye olması, sergilere katılacakları belirlememizde rol oynuyor tabii ki, ama aklın yolu birdir en nihayetinde. Daha çok geleneksele yakın, figüratif fotoğraf ağırlıklı bir çizgimiz var diyebilirim. Protest bir tutumumuz var ama. İnsanın doğayla, devletle ve medeniyetle olan ilişkisiyle ilgileniyoruz. Beraber katılacağımız sanatçılara faşizan bir tutum sergilemiyoruz tabii ama Şahin’in epey seçici olduğu da doğru.

Şahin: Yerdegezen kurulduğu günden bugüne daimi olarak Osman İyem’le birlikte katıldık. Diğer katılımcı sanatçıları belirlediğimiz kavram üzerine yapıt üretenler arasından seçmekteyiz. Son yıllarda sanatçı çalışmalarını da takip edip seçim yapıyoruz.

Sizin bu sene Yerdegezen’de hangi çalışmalarınız sergileniyor?

Şahin: Kıyı adlı fotoğraf çalışmalarından iki adet fotoğraf ve (U2622) Göç adlı heykelim sergileniyor.

Osman: Paris’de bulunduğum dönemde çektiğim siyah beyaz fotoğraflardan bir seçki ile katılıyorum. Paris’in çok da alışık olmadığımız bir yüzünü göstermeye çalışıyorum bu fotoğraflarla.

Yerdegezen olarak TÜYAP / ARTIST sanat fuarı dışında katıldığınız fuarlar, sergi projeleriniz var mı?

Şahin: Yerdegezen olarak yurt dışından (Yunanistan, Selanik Belediyesi Kültür Merkezi tarafından) ve yurt içinden (Macar Kültür Merkezi) sergi teklifi aldık.

Türkiye’de genç sanatçı insiyatifi olarak çalışmalarınızı yürütmenin avantajları neler? Zorlukları var mı?

Osman: Bugün bu ülkede bir insiyatif olarak var olmak tabii ki zor, ama neyi yapmak kolay ki? Ya da ne zaman kolay oldu? Çok şık, çok estetik, ışık çıkartan ama hiç bir şeyi eleştirmeyen objeler yapmıyorsanız, sanatçı olmak her yerde zordur zaten, bunu göze alarak çıkmışsınızdır yola.

Şahin: Galeri formatında çalışmadığımız için oldukça hassas dengeler var. Özellikle fuarlarda olan sergilerde hızlı ve kordineli olmak gerekiyor. Kısa zaman içinde iyi bir sergi kurmak zorunda olmak zor olsa da, farklı refleksler taşıyan sanatçıların işlerini bir arada sergilemek ayrı ve güzel bir deneyim.

osman nuri iyem paris eiffel

Bireysel olarak da projeler yapıyor musunuz?

Osman: Bir süredir çekimlerini bir Ege köyünde gerçekeleştirdiğim belgesel projem üzerinde çalışıyorum. İlk filmim olacak, o yüzden bayağı heyecanlıyım. Bir de yine ARTIST 2015’de, Amarcord sergisinde alıcıya çıkardığımız (satılık değil, kamuyu dahil olmaya davet ettiğim) bir projem var. #hücumkayıtaltında etiketi altında instagram üzerinden kentsel talanı kayıt altına almaya çalışıyorum. Şu ana kadar benim dışında, sadece babam ve bir dostum dahil oldular ne yazık ki, bu kadar da kayıtsız bir toplumuz esasında.

Şahin: Bireysel olarak çeşitli karma heykel ve fotoğraf sergilerine katılıyorum. Kişisel heykel ve fotoğraf sergisi için çalışmalarıma devam etmekteyim. 2015 yılı Elgiz Müzesi, “Ufuk Hattı” isimli teras sergisinde Rüya adlı heykelim sergileniyor. MSGSÜ Mimarlık Bölümü’nde gerçekleşen “Ölüm Sanat Mekan” sempozyumu kapsamında heykel sergisi düzenledim. Son dönemde “Nuri İyem 100 Yaşında / Portre” sergisi için yaptığım Nuri İyem’in mermer yontma büstü Evin Sanat Galerisi’nde sergilendi. Ayrıca ARTIST 2015’de, Ali Şimşek’in düzenlediği Amarkord sergisi kapsamında Hafiflik adlı heykelim sergileniyor.

TÜYAP / ARTIST sanat fuarından biraz bahseder misiniz? Sanat insiyatifi olarak fuarda satış imkanınız oluyor mu?

Şahin: TÜYAP sanat fuarının bağımsız sanatçılara kendini gösterme ve tanınma imkanı tanıdığını düşünüyorum. Kurum olarak imkanları çerçevesinde bağımsız sanatçılara ücretsiz temsil olanağı tanıyarak katkı sağladığını düşünüyorum. Eser satışı imkanı oluyor.

Osman: TÜYAP öncelikle sanatı beyaz küplerden çıkarıp, gerçek anlamıyla halkın içine sokmayı başarabilen bir fuar bence. Kitap Fuarı’nı gezen on binlerce insanın sadece onda biri bile sanat fuarına adımını atıyorsa şayet, ki attığını görüyoruz her sene, bu ziyaretçi sayısı İstanbul’daki bir galerinin belki tüm yıl aldığı ziyaretçi sayısının veya başka fuarların aldığı ziyaretçi sayısının çok üstündedir. Bu sanatın topluma aşılanmasına dair çok büyük bir kazanımdır herkes adına.

Satış imkanı tabii ki var, belki bir diğer fuarlara oranla düşük olabilir, ama burada TÜYAP’ın esas yaptığı, sanat eserlerine yatırım fonu muamelesi yapmak yerine, istikrarlı bir şekilde desteklemek zaten. Genciyle yaşlısıyla, yüzlerce sanatçının üretimini, binlerce normal insana sunabilmek, sadece alıcısına değil yani. Sanatın propagandası belki bir şekilde.

sahin domin hafiflikler

Bağımsız sanatçılar olarak galerilerden ve sanat fuarlarından beklentileriniz neler?

Şahin: Galerileri ve koleksiyonerlere fuarlardaki bağımsız sanatçıların yapıtlarını takip etmelerini tavsiye ediyorum. Ayrıca sanat fuarlarının tanıtımını, daha çok bütçe ayırıp, iyi bir şekilde yapmalarını bekliyorum.

Osman: Fuarlar ve galeriler hakkındaki beklentilerim sanırım bu dediklerimden üç aşağı beş yukarı kendini belli ediyordur. Koleksiyonerlerin kimi eserleri yatırım olarak görmeleri doğal bir şeydir, sanatçıların da mesleklerine devam edebilmeleri için işlerini paraya çevirmeleri de. Ama bu noktada emek, yatırım, spekülasyon ve istikrar dengelerini korumak gibi bir görev düşüyor galericiler ve küratörlere.

Görsel 1: Osman Nuri İyem, Paris Bar
Görsel 2: Şahin Domin, Göç
Görsel 3: Osman Nuri İyem, Paris Eiffel
Görsel 4: Şahin Domin, Hafiflikler

Yazar Hakkında

TAKVİMİ GÖR

Konser, Sergi, Sahne Şovu, Tiyatro... Nerede? Ne Zaman? Şehirde Ne Varsa Hepsi Burada !

SanatOnline.Net e-posta aboneliği

Sanatsal etkinliklerden haberdar olmak ve sanat haberlerini almak için e-posta hesabınızı bırakabilirsiniz.